หุบเขาภูเวียง: วงแหวนแห่งไดโนเสาร์และร่องรอยดาวเคราะห์แห่งบรรพกาล

เส้นทางนี้เป็นทางเข้าออกเพียงทางเดียวของอำเภอเวียงเก่า จังหวัดขอนแก่น ทางเข้าเล็กแคบนี้ถูกเรียกว่า ‘ปากช่อง’ เป็นช่องทางเข้าสู่พื้นที่ราบซึ่งถูกโอบล้อมด้วยเทือกเขาภูเวียงสองชั้นซ้อนกัน หากกล่าวให้เกินจริง เมืองนี้เหมือนถูกโอบกอดด้วยวงแหวนของดาวเสาร์สองวง เมื่อเราผ่านเส้นทางนี้เข้าไปในหุบเขา เรากำลังเดินทางเข้าสู่หุบเขาโบราณที่เก็บซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์ในยุคก่อนมนุษย์ถือกำเนิด – ไดโนเสาร์ยุคครีเทเชียส ปลาฉลามน้ำจืด จระเข้ เต่า สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมยุคโบราณ ไปจนถึงส่วนโค้งของหน้าผาและชั้นหินตะกอนที่พาเราย้อนไปไกลกว่า 130 ล้านปีก่อน

ความพิเศษทางธรณีวิทยาและประวัติศาสตร์

เทือกเขาภูเวียงเป็นส่วนหนึ่งของอุทยานธรณีขอนแก่น ประกอบด้วยพื้นที่สามส่วนคือ อุทยานแห่งชาติภูเวียง พื้นที่อำเภอภูเวียง และพื้นที่อำเภอเวียงเก่า รวมพื้นที่ทั้งหมด 1,038 ตารางกิโลเมตร ผกาสวรรค์ ปรัชญคุปต์ ผู้จัดการอุทยานธรณีขอนแก่น เล่าให้ฟังว่า “ภูเวียงมีลักษณะทางธรณีวิทยาที่พิเศษ เป็นชั้นหินตะกอนที่มีการคดโค้งในลักษณะแอ่งกระทะจนก่อให้เกิดมรดกทางธรรมชาติที่สําคัญ” และเทือกเขานี่แหละที่ปกป้องฟอสซิลไม่ให้ถูกชะล้างหายไปตามกาลเวลา

นอกจากนี้ หุบเขาภูเวียงไม่เคยว่างเว้นจากมนุษย์เลย เพราะเป็นที่ราบมีภูเขาล้อมรอบ มีหลักฐานว่ายุคก่อนประวัติศาสตร์มีคนอาศัยอยู่ที่นี่ เราพบภาพเขียนสีกระจายอยู่หลายจุดมาก พบโครงกระดูกมนุษย์โบราณ และพบโบราณวัตถุที่แสดงให้เห็นว่าเมื่อราว 4,000 ปีก่อน คนที่นี่รู้จักการปลูกข้าวแล้ว พื้นที่แห่งนี้เคยเป็นแหล่งอารยธรรมและเมืองศูนย์กลางเพราะชัยภูมิที่เหมาะแก่การสู้รบเนื่องจากมีเทือกเขาเป็นกำแพงเมืองธรรมชาติ

ดินแดนแห่งการค้นพบไดโนเสาร์ครั้งแรกในไทย

ในพื้นที่ชนบทแห่งนี้เป็นที่ตั้งของ ศูนย์ศึกษาวิจัยและพิพิธภัณฑ์ไดโนเสาร์ภูเวียง ซึ่งเอาไว้จัดเก็บและจัดแสดงซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์หลายชนิด ชิ้นที่สำคัญที่สุดและโด่งดังที่สุดคือกระดูกขาหลังของไดโนเสาร์กินพืชที่ถูกค้นพบเมื่อปี 2519 ซึ่งถือเป็นการค้นพบไดโนเสาร์ครั้งแรกในไทย บริเวณภูประตูตีหมายังพบชิ้นส่วนกระดูกของ “ภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน” ไดโนเสาร์สกุลใหม่ของโลก ปัจจุบันมีเส้นทางท่องเที่ยวเดินป่าศึกษาเรียนรู้เรื่องไดโนเสาร์ในหลุมขุดค้นจริงจำนวน 9 จุด พร้อมอาคารจัดแสดงนิทรรศการ

พิกัดท่องเที่ยวที่น่าสนใจในภูเวียง

ภูเวียง-เวียงเก่า มีครบทุกอย่างทั้งภูเขา จุดชมวิว น้ำตก และวัดวาอารามที่สวยงาม โดยมีพิกัดที่สำคัญดังนี้:

• ผาชมตะวัน: จุดชมพระอาทิตย์ขึ้นและทะเลหมอก มีการสันนิษฐานว่าผาหินแห่งนี้มีอายุราว 140 ล้านปี
• น้ำตกตาดฟ้า: น้ำตกชั้นเดียวที่มีความสูงประมาณ 30 เมตร ด้านล่างเป็นแอ่งน้ำและเนินทราย
• รอยเท้าไดโนเสาร์: แหล่งรอยตีนไดโนเสาร์หลายชนิดมากกว่า 60 รอย บนหินทรายเนื้อละเอียดสีขาว
• น้ำตกวังสักสิ้ว: สายน้ำมีลักษณะสีเขียวมรกต สีสันสวยงาม และมีน้ำไหลตลอดปี
• วัดถ้ำผาเกิ้ง: ไฮไลท์คือรูปปั้นพญานาคและพระพุทธรูปต่างๆ ที่แกะสลักขึ้นมาจากไม้

ข้อมูลสรุปสถานที่ท่องเที่ยว