คู่มือท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมในจังหวัดราชบุรีและโบราณสถานสำคัญ

เมืองคูบัว เป็นเมืองโบราณอยู่ห่างจากเมืองราชบุรีไปทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ 12 กิโลเมตร คาดว่าสร้างมาตั้งแต่พุทธศตวรรษที่ 12 ในอาณาจักรทวารวดี และเป็นหนึ่งในเมืองสำคัญของอาณาจักรนี้ ลักษณะทางกายภาพของเมืองนั้นมีคูน้ำและคันดินล้อมรอบ ลักษณะเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า วางตัวในแนวทิศเหนือ-ใต้ มีลำห้วยธรรมชาติไหลผ่านหลายสาย

โบราณสถานและศาสนสถานที่น่าสนใจ

โบราณสถานหมายเลข 18 หรือวัดโขลง ตั้งอยู่เกือบกลางเมืองคูบัว มีขนาดสูงใหญ่ที่สุดในบรรดาโบราณสถานเมืองคูบัว สันนิษฐานว่าน่าจะเป็นฐานของวิหาร เพราะมีแผนผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มีโบราณสถานเพียงแห่งเดียวที่มีฐานก่อด้วยศิลาแลง

วัดมหาธาตุวรวิหาร หรือวัดหน้าพระธาตุ สันนิษฐานว่าสร้างในสมัยทวารวดี ไล่เลี่ยกับการสร้างเมืองราชบุรีเก่า และได้มีการสร้างปราสาทศิลปะเขมรหรือลพบุรีซ้อนทับราวต้นพุทธศตวรรษที่ 18 ภายในวัดมีสิ่งที่น่าสนใจ ได้แก่:

• วิหารหลวง: ประดิษฐานพระมงคลบุรี พระพุทธรูปปูนปั้นปางมารวิชัย ศิลปะสมัยอยุธยาตอนต้น
• ปรางค์: องค์พระปรางค์มีความสูง 24 เมตร ฐานเรือนธาตุและส่วนยอดประดับด้วยลายปูนปั้น ภายในองค์ปรางค์ประธานมีคูหาเชื่อมถึงกัน
• วิหารคด: รอบลานพระปรางค์ มีพระพุทธรูปศิลาสมัยทวารวดี สมัยลพบุรี และสมัยอยุธยา ประดิษฐานอยู่โดยรอบ

วัดโพธิ์รัตนาราม หรือวัดโพธิ์คู่ สิ่งสำคัญของวัดนี้คือ อุโบสถสแตนเลส นับเป็นอุโบสถที่สร้างด้วยสแตนเลสหลังที่ 2 ของประเทศไทย โดยการบูรณะด้วยการนำสแตนเลสหุ้มอุโบสถหลังเดิมที่สร้างด้วยปูน

อุทยานและแหล่งเรียนรู้ทางวัฒนธรรม

อุทยานหินเขางู เป็นถ้ำหรือศาสนสถานที่เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธศาสนา ภายในถ้ำพบพระพุทธรูปจำหลักติดผนังถ้ำ พระพุทธฉายถ้ำฤๅษีเขางู เป็นพระพุทธรูปนั่งห้อยพระบาท ปางแสดงธรรมเทศนา ตามแบบพุทธศิลป์สมัยทวารวดี นับเป็นร่องรอยศิลปะสมัยทวารวดีที่สำคัญอีกแห่งหนึ่ง

พิพิธภัณฑ์หนังใหญ่วัดขนอน อยู่ที่วัดขนอน ริมแม่น้ำแม่กลอง อาคารพิพิธภัณฑ์ฯ ลักษณะเป็นเรือนไทย จัดแสดงนิทรรศการหนังใหญ่ ประวัติความเป็นมาของหนังใหญ่ และกรรมวิธีการแกะสลักตัวหนังใหญ่ มีตัวหนังจำนวน 313 ตัว ส่วนใหญ่เป็นตัวละครในเรื่องรามเกียรติ์

สำหรับนักท่องเที่ยวที่ชื่นชอบธรรมชาติ เขากระโจม อำเภอสวนผึ้ง อยู่บริเวณฐานปฏิบัติการตำรวจตระเวนชายแดน สูงจากระดับน้ำทะเล 1,000 เมตร สามารถขึ้นไปชมบรรยากาศทะเลหมอกสวยงามยามเช้าซึ่งคล้ายกับบรรยากาศบนดอยทางภาคเหนือ

ข้อมูลการเข้าชมและสถานที่ตั้ง

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ ราชบุรี ตั้งอยู่ที่ 325/1 ถนน วรเดช ตำบล หน้าเมือง เมือง ราชบุรี 70000 ส่วนการเข้าชมสถานที่ต่างๆ มีรายละเอียดดังนี้:

นอกจากนี้ กรมศิลปากร ได้ดำเนินการจัดสร้าง ศูนย์บริการข้อมูลอุทยานประวัติศาสตร์สด๊กก๊อกธม จังหวัดสระแก้ว เพื่ออำนวยความสะดวกให้แก่นักท่องเที่ยว โดยแบ่งการจัดแสดงออกเป็น ๓ ส่วน ประกอบด้วย ส่วนที่ ๑ โถงต้อนรับ ส่วนที่ ๒ ห้องฉายวิดีทัศน์ และส่วนที่ ๓ ห้องนิทรรศการ